Menu Zamknij

Unieważnienie małżeństwa

unieważnienie małżeństwa

Czy możliwe jest unieważnienie małżeństwa?

Unieważnienie małżeństwa dopuszcza Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U.2020.0.1359 t.j. – Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy – Tytuł 1. Małżeństwo Dział I Zawarcie małżeństwa art. 151 – art. 22). Decyzja zostaje podjęta przez sąd, jeżeli są ku temu odpowiednie przesłanki.

Czym właściwie jest unieważnienie małżeństwa?

Często mylone jest z ustaniem związku małżeńskiego bądź jego rozwiązaniem. Są to dwie różne instytucje, które różnią skutki prawne. Unieważnienie działa wstecz i powoduje, iż ustają wzajemne prawa i obowiązki względem małżonków i oboje wracają do stanu cywilnego sprzed ślubu. Małżeństwo może zostać unieważnione wyłącznie na żądanie uprawnionych podmiotów.

Jakie przesłanki muszą zostać spełnione?

Przepisy precyzyjnie określają podstawy do unieważnienia małżeństwa: przeszkody małżeńskie, wady oświadczenia woli i braki w pełnomocnictwach.

Przeszkody małżeńskie

Przeszkodami małżeńskimi określa się wszystkie okoliczności, które uniemożliwiają zawarcie związku małżeńskiego. Zalicza się do nich:

  1. brak wymaganego wieku:

– mężczyzna, który nie ukończył 18. r.ż.

– kobieta, która nie ukończyła 18. r.ż. (za zezwoleniem sądu opiekuńczego kobieta może zawrzeć związek małżeński po ukończeniu lat 16., jeśli sąd uzna, że będzie to zgodne z dobrem założonej rodziny)

Do unieważnienia małżeństwa nie może jednak dojść, jeśli małżonek przed wytoczeniem powództwa osiągnął wymagany wiek. Również jeśli kobieta zaszła w ciążę, mąż nie może wnieść pozwu wskazując jako przyczynę brak wymaganego wieku.

  • ubezwłasnowolnienie całkowite
  • niedorozwój umysłowy lub choroba psychiczna – jeżeli stan zdrowia lub umysłu osoby chorej może zagrażać małżeństwu lub zdrowiu przyszłych dzieci
  • pokrewieństwo – małżonkowie nie mogą być spokrewnieni w linii prostej ani być rodzeństwem
  • powinowactwo – małżeństwa nie mogą zawrzeć ze sobą powinowaci w linii prostej (z ważnych powodów sąd może zezwolić na jego zawarcie)
  • przysposobienie – małżeństwo nie może zostać zawarte przez przysposabiającego ani przysposobionego
  • bigamia – nie może dojść do zawarcia związku małżeńskiego, jeśli któryś z małżonków pozostaje już w związku małżeńskim

Wady oświadczenia woli

Do unieważnienia może dojść, jeśli w momencie zawierania związku małżeńskiego jeden z małżonków:

  1. pozostawał w stanie wyłączającym świadome wyrażanie woli
  2. złożył oświadczenie pod wpływem błędu co do tożsamości drugiej strony
  3. złożył oświadczenie pod wpływem bezprawnej groźby drugiej strony lub osoby trzeciej

Powództwo może zostać wytoczone przez małżonka, który złożył oświadczenie dotknięte wadą. Jednak zgodnie z art. 15§3. Nie można żądać unieważnienia małżeństwa po upływie sześciu miesięcy od ustania stanu wyłączającego świadome wyrażenie woli, od wykrycia błędu lub ustania obawy wywołanej groźbą – a w każdym wypadku po upływie lat trzech od zawarcia małżeństwa.

Braki w pełnomocnictwach

Jeśli związek małżeński został zawarty przez pełnomocnika, mocodawca może żądać jego unieważnienia, jeśli:

– sąd nie wyraził zgody na złożenie oświadczenia przez pełnomocnika

– pełnomocnictwo było nieważne

– pełnomocnictwo było skutecznie odwołane

Powodem, dla którego nie można orzec unieważnienia małżeństwa, jest podjęcie wspólnego pożycia przez małżonków.